Uyku apnesinin cerrahi dışı tedavisinde CPAP’tan sonra en sık başvurulan yöntem mandibular ilerleme aparatlarıdır (MAS). Bu ağız içi cihazlar, uyku sırasında alt çeneyi birkaç milimetre öne taşıyarak dil kökü arkasındaki hava yolu mesafesini artırır ve yumuşak doku kollapsını önler.

Mandibular Aparat Nasıl Çalışır?

Üst ve alt dişlere oturan iki parçalı plastik ya da akrilik bir cihaz olan MAS, alt çeneyi kontrollü biçimde protrüzyon (öne itme) pozisyonunda tutar. Bu mekanik değişiklik şu anatomik etkileri yaratır:

• Genioglossus kası tonus artışı sayesinde dil kökünün posterior kaymasının önlenmesi
• Yumuşak damak ve küçük dil bölgesindeki daralmaya karşı direnç artışı
• Velofaringeal ve retropalatal hava yolu çapının genişlemesi

Etkinlik: Araştırmalar Ne Söylüyor?

Op. Dr. Hakan Genç’in klinik çalışmasında mandibular protrüzyon aparatlarının hafif ve orta şiddetteki OSA’da AHI değerini anlamlı ölçüde düşürdüğü gösterilmiştir. Uluslararası meta-analizler de bu bulguyu desteklemektedir:

• Hafif OSA’da (AHI 5-15): AHI’de yüzde 50 ve üzeri düşüş sıklıkla raporlanmaktadır.
• Orta OSA’da (AHI 15-30): Etkinlik daha değişken olmakla birlikte semptomatik iyileşme tatmin edici düzeydedir.
• Ağır OSA’da (AHI 30 üzeri): CPAP’a kıyasla sınırlı kalır; ancak CPAP uyumsuzluğu varsa bir uzlaşı seçeneği sunabilir.

Kimler Mandibular Aparat Kullanabilir?

Aparat tedavisi için uygun hasta profili şu özellikleri taşır:

• Hafif veya orta şiddette OSA tanısı
• CPAP’ı tolere edemeyen veya kullanmayı reddeden hastalar
• Yeterli sayıda dişi olan bireyler (ciddi diş eksikliğinde aparat tutunamaz)
• Aktif temporomandibular eklem (TME) bozukluğu olmayan kişiler

CPAP ile Karşılaştırma

CPAP’ın teorik etkinliği daha yüksektir; ancak uyum oranı düşük kalmaktadır. Uzun dönem çalışmalar, aparatın daha düşük CPAP uyum oranları nedeniyle gerçek yaşam koşullarında benzer klinik çıktılar ürettiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle uluslararası uyku tıbbı kılavuzları, hafif-orta OSA’da mandibular aparatı CPAP’a kabul edilebilir bir alternatif olarak tanımlamaktadır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aparat kullanımına başlamadan önce bir KBB uzmanı tarafından üst hava yolu anatomisinin ve OSA şiddetinin değerlendirilmesi gerekir. Aparat uygulaması bir diş hekimi ile koordineli olarak yürütülmeli, kontrol PSG ile etkinlik doğrulanmalı ve uzun dönem oklüzyon değişiklikleri takip edilmelidir.